تاریخ ارسال : ۱۵ بهمن ۱۳۹۶
گزیده اقتصادی روزنامه‌ها
گزیده اقتصادی روزنامه‌ها

۳ماه مهلت برای گزارش ۲ روز برف! / واردات، صادرات را خورد!/ ضریب جینی افزایشی شد/ تسهیلات فرانسوی؛ وام یا دام؟

آمارهای منتشرشده از سوی گمرک نشان می‌دهد در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری ۳۰ میلیون و ۴۹۱ هزار تن کالا به ارزش ۴۲ میلیارد و ۸۰۵ میلیون دلار وارد کشور شده و نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته، به لحاظ وزنی بیش از ۱۰ درصد و به لحاظ ارزشی حدود ۲۲ درصد افزایش داشته است.
 
* کیهان
 
- ۳ماه مهلت برای گزارش ۲ روز برف!
 
کیهان نوشته است:‌ وزیر راه پس از گذشت یک هفته از سرگردانی هزاران مسافر در فرودگاه‌های امام (ره) و مهرآباد و ضعف شدید مدیریتی در رفع مشکلات مردم،‏ دست به نامه نگاری با معاونت‌های خود زده است. به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی، عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی در نامه‌ای به تاریخ 11 بهمن، خطاب به مهرداد تقی‌زاده معاون حمل‌ونقل خود دستور داد تا تحت نظر وی گزارش کامل و ریشه‌ای از وضعیت اضطراری در تاریخ ۷ و ۸ بهمن‌ماه جاری جهت استحضار مسئولان کشور و همچنین آگاهی عمومی تهیه و ارائه شود.
 
عباس آخوندی در این نامه خطاب به معاونش نوشته است: «این گزارش باید حداکثر ظرف مدت سه ماه تهیه شود.»
 
آخوندی یک هفته بعد از بحران مدیریتی بوجود آمده در خواست بررسی «فوری» هم نموده و نوشته است «با فوریت دو تیم بررسی کارشناسی متشکل از کارشناسان حرفه‌ای و خبره در زمینه حمل‌ونقل جاده‌ای و هوایی تشکیل دهید تا گزارشی از موضوع تهیه و ارائه نمایند.»
 
نامه‌نگاری وزیر راه در شرایطی بعد از گذشت یک هفته از بارش برف در برخی مناطق کشور آغاز شده که به گزارش خبرگزاری‌ها در طول روزهایی از هفته گذشته «دو فرودگاه مهرآباد و امام خمینی(ره) به دلیل بارش برف، مسدود شدن باندها و پایین آمدن دید افقی خلبانان عملا نتوانستند تعداد زیادی از پروازهای خود را عملیاتی کنند و همین موضوع باعث شد برای بعضی از مسافران این فرودگاه‌ها مشکلاتی جدی به وجود آید.»
 
اخبار منتشر شده از داخل سالن‌های این فرودگاه‌ها نشان داد حداقل 2 هزار مسافر، بیش از 48 ساعت در آن شرایطی برفی سرگردان بوده‌اند ولی در عین حال امکانات رفاهی برای مردم در نظر گرفته نشد.معمولا در این شرایط شرکت‌های هواپیمایی برای اسکان و تغذیه مردم برنامه‌ریزی می‌کنند در حالی که در این روزهای برفی نه هتلی رزرو شد و نه مردم اسکان داده شدند و به گفته مسافران، با اتمام غذا، در ساعات آخر این وضعیت بحرانی فقط بیسکویت به مردم دادند. البته دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی درباره انتقادات وارده به این شرکت‌ها گفت: پس از روزهای برفی اخیر و بسته شدن باند فرودگاه‌ها، اتفاقاتی رخ داد و شرکت‌های هواپیمایی به عنوان مقصر این اتفاق و بحران معرفی شدند در حالی که اینطور نبود.
 
مقصود اسعدی‌سامانی در گفت‌وگو با فارس، اظهار کرد: طبق دستورالعمل و مقررات‌ بین‌المللی هوانوردی، فرودگاه باید دستورالعمل عملیات زمستانی داشته باشد و البته باید مانور عملیات زمستانی هم هر سال قبل از شروع فصل سرما برگزار شود. وی تأکید کرد: در حال جمع‌آوری مستندات برای شکایت از مشکلات مدیریتی اخیر بارش برف به مراجع بالاتر و سازمان هواپیمایی هستیم و بابت خسارات نیز به مراجع قضایی شکایت می‌کنیم.
 
گفتنی است در همین رابطه هفته قبل یکی از کارکنان فرودگاه امام‌خمینی درباره مشکلات پیش آمده گفته بود: «طبق استانداردهای بین‌المللی، باند فرودگاه امام نیازمند 25 لودر برای برف‌روبی است ولی الان در این باند فقط 3 لودر وجود دارد که یکی از آنها هم خراب است!»
 
با این وجود وزیر راه یا از استانداردهای ابتدایی اداره کردن فرودگاه خبر ندارد و یا با این نامه‌نگاری‌ها به فرافکنی می‌پردازد. گزارش فوری آخوندی در شرایطی است که عملا بارش‌های اصلی زمستان رو به اتمام است و با پایان فرصت سه‌ماهه او به معاونش، بهار فرا می‌رسد!
 
از طرف دیگر وزیر راه باید بداند که اساسا خود ایشان در این بحرانها مسئول هستند. بررسی عملکرد وزیر راه و شهرسازی در سال‌های اخیر نشان می‌دهد عباس آخوندی علیرغم کارنامه ضعیف در حوزه مسئولیتی خود، به امور هنری و فعالیت‌های غیر مرتبط می‌پردازد.معلوم نیست این نامه‌نگاری‌ها چه دردی از مردم را دوا می‌کند؟ بهتر است وزیر به جای صادر کردن دستور و گذراندن وقت خود در مراسم‌های هنری، شخصا در حوزه مدیریتی خود حضور فعال داشته باشد تا دیگر شاهد چنین بحران‌های مدیریتی نباشیم.
 
- گرانی روزمره ارز بر خلاف وعده رئیس‌بانک مرکزی همچنان ادامه دارد
 
کیهان به گرانی ارز پرداخته است: علیرغم آخرین وعده سیف مبنی بر کاهش بسیار زیاد قیمت دلار، روز گذشته قیمت این ارز با ورود به کانال 4600 تومان، مجددا افزایش قابل توجهی را تجربه کرد.
 
قیمت ارز طی روز گذشته برای چندمین بار از کانال 4600 تومان رد شد و تا چهار هزار و 690 تومان هم افزایش پیدا کرد، رقمی که تقریبا با تثبیت شدن نرخ ارز در حدود 4550 تومان، حاکی از افزایش قابل توجهی می‌باشد. این در حالی است که رئیس‌کل بانک مرکزی در هفته گذشته برای چندمین بار وعده کاهش نرخ را داده و گفته بود: «تا حدود زیادی کاهش نرخ ارز در بازار ادامه خواهد یافت.»حال با گذشت حدود نیمی از بهمن ماه؛ نه تنها شاهد کاهش زیاد نرخ ارز یا حتی کاهش اندک نرخ ارز! نیستیم بلکه همچنان شاهد بالا رفتن قیمت ارز در روزهای اخیر می‌باشیم. مشخص نیست علائم تحقق وعده رئیس‌بانک مرکزی چه زمانی قرار است نمایان بشود، چراکه طبق گفته قبلی این مقام مسئول در ماه‌های بهمن و اسفند باید شاهد کاهش نرخ ارز می‌بودیم.اما آنچه تاکنون رخ داده (پس از گذشت یک چهارم از زمانی که قرار بود نرخ ارز کاهش بیابد) دقیقا بر عکس گفته‌های سیف می‌باشد.
 
جالب اینجاست که سیف دو بار پیش از آن هم (در همین چند روز اخیر) وعده کاهش نرخ ارز را داد ولی بازار رفتاری کاملا معکوس نشان داده بود! به عنوان نمونه سیف، در اواخر دی ماه امسال در یکی از صفحات مجازی خود نوشت: «بر اساس روند هر ساله نرخ ارز در ماه‌های بهمن و اسفند، مسیر کاهشی پیدا می‌کند.»اما یک روز پس از اینکه سیف وعده کاهش قیمت ارز در بهمن و اسفند ماه را اعلام کرد، قیمت دلار در بازار با رکوردشکنی دیگری به چهار هزار و 500 تومان افزایش یافت! با این وجود، وی در سوم بهمن مجددا درباره کاهش نرخ ارز گفت: «پیش‌بینی ما این است که با توجه به سیاست‌ها و اقدامات بانک مرکزی در روزهای اخیر و کاهش التهابات جامعه این روند، کاهشی خواهد شد و به تعادل ماه‌های گذشته باز خواهد گشت.»
 
یک روز پس از این سخنان هم قیمت ارز، رقم 4568 تومان را ثبت کرد تا باز هم نشان دهد سخنان سیف تاثیر مثبتی بر روی بازار نمی‌گذارد. در حال حاضر نیز قیمت دلار در حالی به آستانه 4700 تومان رسیده که این نرخ در ابتدای دی ماه 4185 تومان بود، یعنی حدود 500 تومان فقط طی یک ماه و نیم اخیر به قیمت آن افزوده شده است! رقمی که حدود 100 تومان آن بعد از آغاز وعده‌های سیف برای کاهش نرخ ارز می‌باشد. متاسفانه فاصله بین نرخ ارز رسمی و آزاد با این افزایش‌ها به 996 تومان هم رسیده (حدود هزار تومان) که در نوع خود فارغ از ایجاد انگیزه‌های فسادزا، تک نرخی کردن ارز را دور از دسترس می‌کند. گفتنی است فاصله بین نرخ رسمی و آزاد ارز در ابتدای دی ماه 600 تومان بود.
 
* فرهیختگان
 
- واردات، صادرات را خورد!
 
این روزنامه از واردات انتقاد کرده است:‌ بررسی کارنامه تجارت خارجی ایران حاکی است تراز تجاری 10 ماهه سال جاری نسبت به 10 ماهه دو سال ۹۴ و ۹۵ در وضعیت بدتری قرار دارد. بر این اساس تراز تجارت خارجی کشور در 10 ماهه سال 96 بیش از منفی هفت میلیارد دلار است که این میزان در 10 ماهه سال گذشته مثبت 288 میلیارد دلار و در 10 ماهه سال 94 منفی یک میلیارد و 346 دلار بوده است.
 
کارنامه تجارت خارجی ایران در 10 ماهه منتهی به دی منتشر شد. بر این اساس، ارزش صادرات در دی‌ امسال سه میلیارد و ۹۷۲ میلیون دلار ثبت شده که نسبت به آذر ۲۶ درصد رشد را نشان می‌دهد. این جهش صادراتی منجر به بهبود تراز تجاری کشور در دی‌ شده و آن را به منفی یک میلیارد و ۲۶۲ میلیون دلار رسانده است.  همچنین در آذر تراز تجاری کشور منفی دو میلیارد دلار ثبت شده و حجم تجارت خارجی در ۱۰ ماه منتهی به دی، ۷۸ میلیارد و ۴۱۷ میلیون دلار شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد سرعت رشد واردات در دی نسبت به آذر امسال، کندتر از سرعت رشد صادرات بوده است. از این رو اگرچه همچنان در دی سال‌جاری تراز تجاری منفی است؛ اما فاصله صادرات و واردات نسبت به ماه گذشته کاهش یافته است. بر این اساس، تراز تجاری دی منفی یک میلیارد و ۲۶۲ میلیون دلار است.
 
درحالی که تراز تجاری آذرماه یک میلیارد و ۹۹۹ میلیون دلار بود. همچنین واردات در دی نسبت به آذر رشد حدود دو درصدی را تجربه کرده؛ اما صادرات با رشد بیش از ۲۶ درصدی روبه‌رو بوده است. روند ارزشی صادرات در چند ماه گذشته نشان می‌دهد صدور کالا در آذر نسبت به آبان با افت 16.5 درصدی مواجه بوده و ارزش واردات رشد ۱۱ درصدی را تجربه کرده است.   همچنین ارزش صادرات در آبان نسبت به مهر، ۹ درصد کاهش و ارزش واردات نیز ۹ درصد رشد داشته است. به نظر می‌رسد جهش ارزی در دی موجب شده صادرات فاصله خود را از واردات کاهش دهد و در نخستین ماه فصل چهارم، رشد بیشتری را نسبت به واردات ثبت کند.
 
 واردات به ۴۲ میلیارد و ۸۰۵ میلیون دلار رسید
 
آمارهای منتشرشده از سوی گمرک نشان می‌دهد در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری ۳۰ میلیون و ۴۹۱ هزار تن کالا به ارزش ۴۲ میلیارد و ۸۰۵ میلیون دلار وارد کشور شده و نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته، به لحاظ وزنی بیش از ۱۰ درصد و به لحاظ ارزشی حدود ۲۲ درصد افزایش داشته است.
 
بر این اساس وزن کالاهای وارداتی در ۱۰ ماه منتهی به دی سال گذشته ۲۷ میلیون و ۶۲۳ هزار تن و ارزش آن نیز ۳۵ میلیارد و ۱۰۶ میلیون دلار بوده است.  کارنامه صادرات کالاهای ایرانی نیز نشان می‌دهد که در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری، صادرکنندگان توانسته‌اند ۹۹ میلیون و ۳۰۹ هزار تن کالا را به ارزش ۳۵ میلیارد و ۶۱۲ میلیون دلار به بازارهای هدف صادر کنند. آنچه در مدت زمان مشابه سال گذشته اتفاق افتاده، حاکی است که ۱۰۷ میلیون و ۲۶۷ هزار تن کالا به ارزش ۳۶ میلیارد و ۴۵۶ میلیون دلار به بیرون از مرزهای کشور صادر شده است. مقایسه صدور کالا در ۱۰ ماه منتهی به دی امسال نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته از افت بیش از هفت درصدی در وزن کالاهای صادراتی و افت بیش از دو درصدی در ارزش آنها خبر می‌دهد. بر اساس این آمار، حجم تجارت خارجی ایران در مدت زمان مذکور معادل ۷۸ میلیارد و ۴۱۷ میلیون دلار و تراز تجاری نیز منفی هفت میلیارد و ۱۹۳ میلیون دلار رقم خورده است. 
 
در بررسی‌های آخرین آمار منتشرشده از سوی گمرک، فاصله صادرات و واردات در نخستین ماه زمستان کاهش یافته است. به‌گونه‌ای که ارزش واردات در دی ماه پنج میلیارد و ۲۳۵ میلیون دلار و ارزش صادرات سه میلیارد و ۹۷۲ میلیون دلار است که این اعداد حکایت از تراز تجاری منفی یک میلیارد و ۲۶۲ میلیون دلاری دارد. این درحالی است که در ماه گذشته (آذر) تراز تجاری ایران یک میلیارد و ۹۹۹ میلیون دلار بوده و مقایسه تراز تجاری دو ماه آذر و دی سال‌جاری نشان می‌دهد، اگرچه همچنان واردات از صادرات سبقت گرفته اما فاصله آنها در دی کاهش یافته است.  این کاهش فاصله نیز به‌دلیل افزایش حدود ۲۶ درصدی صادرات در دی نسبت به آذر است. این در حالی است که در همین مدت، واردات تنها حدود دو درصد رشد داشته است. با نگاهی به آمارهای تجارت خارجی در دی  سال گذشته، می‌توان شاهد آن بود که ارزش صادرات در آن ماه، چهار میلیارد و ۴۳ میلیون دلار و ارزش واردات نیز سه میلیارد و ۳۵۱ میلیون دلار بوده است. حجم تجارت خارجی در این مدت زمان، هفت میلیارد و ۳۹۴ میلیون دلار بوده و تراز تجاری نیز رقمی معادل ۶۹۲ میلیون دلار ثبت شده است.
 
 اقلام صادراتی
 
اقلام عمده صادراتی در ۱۰ ماه منتهی به دی سال ۹۶ شامل میعانات گازی به ارزش پنج میلیارد و ۶۷۹ میلیون دلار با سهم ارزشی حدود ۱۶ درصد، پروپان مایع‌شده به ارزش یک میلیارد و ۲۱۳ میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از سه درصد، روغن‌های سبک و فرآورده‌ها به جز بنزین به ارزش ۹۹۷ میلیون دلار و سهم ارزشی حدود سه درصد، متانول به ارزش ۹۸۴ میلیون دلار و سهم ارزشی حدود سه درصد و سنگ‌آهن هماتیت دانه‌بندی به ارزش ۸۴۵ میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از دو درصد بوده است.  آمار صادرات قطعی به تفکیک میعانات گازی، پتروشیمی و سایر کالاها در مدت زمان مورد بررسی نیز نشان می‌دهد صادرکنندگان ایرانی توانسته‌اند ۲۲ میلیون و ۴۴۶ هزار تن محصولات پتروشیمی را به ارزش ۱۰ میلیارد و ۶۷۳ میلیون دلار به بازارهای هدف صادر کنند و سهم ارزشی حدود ۳۰ درصد از ارزش کل صادرات و سهم وزنی حدود ۲۳ درصد از کل وزن صادرات را به خود اختصاص دهند. این درحالی است که آمارهای مدت زمان مشابه سال گذشته حاکی است که ۲۶ میلیون و ۵۴۸ هزار تن از این کالا به ارزش ۱۱ میلیارد و ۷۲۶ میلیون دلار به بازارهای هدف صادر شده است.
 
مقایسه این دو آمار نشان می‌دهد که صادرات محصولات پتروشیمی در ۱۰ ماه منتهی به دی امسال با افت وزنی بیش از ۱۵ درصد و افت ارزشی حدود ۹ درصد نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته مواجه بوده است. از سوی دیگر صادرات میعانات گازی نیز همان‌طور که گفته شد سهم ارزشی حدود ۱۶ درصدی را از کل ارزش صادرات از آن خود کرده است. صادرکنندگان ایرانی توانسته‌اند ۱۴ میلیون و ۴۷۷ هزار تن میعانات گازی با سهم وزنی حدود ۱۵ درصدی را به ارزش پنج میلیارد و ۶۷۹ میلیون دلار به بازارهای بین‌المللی صادر کنند.  در مدت زمان مشابه سال گذشته ۱۵ میلیون و ۷۸۳ هزار تن از این کالا به ارزش ۶ میلیارد و ۱۹۰ میلیون دلار صادر شده بود. از این رو صادرات میعانات گازی در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته به لحاظ وزنی و ارزشی به‌طور جداگانه افت بیش از هشت درصدی را تجربه کرده است. اما صادرات ایران در سایر کالاها نسبت به دو گروه قبل، وضعیت بهتری دارد.
 
در آمار منتشرشده ماه گذشته، نشانه‌هایی از تغییر گرانیگاه صادراتی به چشم می‌خورد و به‌نظر می‌رسد این روند همچنان تداوم دارد. چراکه از میان سه گروه صادراتی (پتروشیمی، میعانات گازی و سایر کالاها) تنها گروه آخر که مربوط به سایر کالاها از جمله کالاهای صنعتی، کشاورزی، معدنی است، توانسته به لحاظ ارزش رشد داشته باشد.  در آخرین آمار منتشرشده از سوی گمرک که به ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری برمی‌گردد، ۶۲ میلیون و ۳۸۶ هزار تن کالا (سایر کالاها) به ارزش ۱۹ میلیارد و ۲۶۰ میلیون دلار صادر شده است که توانسته سهم وزنی حدود ۶۳ درصدی و سهم ارزشی بیش از ۵۴ درصدی را از آن خود کند. در مدت زمان مشابه سال گذشته در این گروه کالاهای صادراتی، ۶۴ میلیون و ۹۳۷ هزار تن کالا به ارزش ۱۸ میلیارد و ۵۴۰ میلیون دلار، صادر شده بود. بنابراین مقایسه صادرات سایر کالاها در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری با مدت زمان مشابه سال گذشته نشان می‌دهد که به لحاظ وزنی افت حدود چهار درصدی و به لحاظ ارزشی رشد حدود چهار درصدی در صدور این دست از کالاها تجربه شده است.
 
 مقصد کالاهای صادراتی ایران
 
آمارهای جدید گمرک نشان می‌دهد بیشترین کالاهای ایرانی به پنج مقصد چین، امارات، عراق، کره‌جنوبی و هند صادر شده است. پیش از این امارات در رتبه دوم و عراق در رتبه سوم قرار داشت. همچنین افغانستان به جای هند در زمره عمده‌ترین مقاصد صادراتی ایران قرار گرفته بود.  در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری، ۲۸ میلیون و ۱۸۶ هزار تن کالا به ارزش هفت میلیارد و ۴۲۲ میلیون دلار به چین صادرشده که سهم وزنی بیش از ۲۸ درصد و سهم ارزشی حدود ۲۱ درصدی را از کل صادرات ایران به خود اختصاص داده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که صادرات به چین در مدت زمان مذکور نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته به لحاظ وزنی با افت حدود پنج درصد و به لحاظ ارزشی با رشد بیش از ۱۱ درصد مواجه بوده است. 
 
بازار امارات هم در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری، میزبان ۱۴ میلیون و ۶۴۱ هزار تن کالای ایرانی به ارزش پنج میلیارد و ۱۳۵ میلیون دلار بوده و توانسته سهم وزنی حدود ۱۵ درصد و سهم ارزشی بیش از ۱۴ درصد را از کل صادرات ایران به خود اختصاص دهد. اما صادرات به این کشور هم از لحاظ وزنی و هم از لحاظ ارزشی نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته افت داشته است. بر این اساس افت بیش 7.5 درصدی در وزن و افت حدود ۱۹ درصدی در ارزش صادرات به این کشور در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته در کارنامه تجارت خارجی رقم خورده است.  وزن و ارزش صادرات به عراق هم در مدت زمان مذکور نسبت به مدت مشابه سال گذشته افت داشته است.
 
در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری، ۱۰ میلیون و ۵۸۵ هزار تن کالا به ارزش پنج میلیارد و ۴۰ میلیون دلار به این کشور همجوار صادر شده که سهم وزنی حدود ۱۱ درصدی و سهم ارزشی بیش از ۱۴ درصدی را از کل صادرات کشور به خود اختصاص داده است. اما این میزان صادرات به عراق، نسبت به ۱۰ ماه منتهی به دی سال ۹۵ با افت وزنی بیش از ۱۳ درصد و افت ارزشی حدود یک درصد مواجه بوده است.  صادرکنندگانی که کالاهای ایرانی را به کره‌جنوبی صادر کرده‌اند، توانسته‌اند هشت میلیون و ۲۸۴ هزار تن کالای ایرانی را به ارزش سه میلیارد و ۴۱۲ میلیون دلار به بازارهای این کشور آسیایی وارد کنند. سهم صادراتی این کشور از کل صادرات ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری به لحاظ وزنی بیش از هشت درصد و به لحاظ ارزشی بیش از 5.9 درصد است.
 
صدور کالا به کره‌جنوبی در مدت زمان مذکور نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته، برخلاف صادرات به کشورهای نامبرده، هم به لحاظ وزنی و هم به لحاظ ارزشی رشد داشته است. بر این اساس رشد بیش از ۳۹ درصدی در وزن و رشد حدود ۳۳ درصدی در ارزش صادرات به کره‌جنوبی، در کارنامه تجارت با این کشور ثبت شده است.  صادرات هشت میلیون و ۳۳۰ هزار تن کالا به ارزش دو میلیارد و ۲۷۷ میلیون دلار به هند، موجب شده تا این کشور آسیایی به جای افغانستان در زمره عمده‌ترین مقاصد صادراتی ایران قرار گیرد و سهم وزنی بیش از هشت درصد و سهم ارزشی بیش از ۶ درصد را از کل صادرات به خود اختصاص دهد. صدور کالا به این کشور در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته، به لحاظ وزنی رشد بیش از پنج درصدی و به لحاظ ارزشی افت حدود سه درصدی را تجربه کرده است. متوسط قیمت هر تن کالای صادراتی در مدت زمان مورد بررسی ۳۵۹ میلیون دلار بوده که نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته بیش از 5/5 درصد رشد داشته است.
 
 عمده‌ترین کالاهای وارداتی
 
اقلام عمده وارداتی در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری شامل «قطعات منفصله جهت تولید اتومبیل سواری ردیف ۸۷۰۳ بنزینی با حجم سیلندر ۲۰۰۰ سی‌سی با ساخت داخل ۱۴ تا کمتر از۳۰ درصد به استثنای لاستیک» به ارزش یک میلیارد و ۴۰۱ میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از سه درصد، «ذرت دامی» به ارزش یک میلیارد و ۲۵۱ میلیون دلار و سهم ارزشی حدود سه درصد، «برنج» به ارزش یک میلیارد و ۲۶ میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از دو درصد، «لوبیای سویا» به ارزش ۷۷۵ میلیون دلار و سهم ارزشی حدود دو درصد و «وسایل نقلیه موتوری با حجم سیلندر ۱۵۰۰ سی‌سی تا ۲۰۰۰ سی‌سی به جز آمبولانس و هیبریدی» به ارزش ۶۸۳ میلیون دلار و سهم ارزشی بیش از 1.5 درصد بوده است.
 
  کشورهای عمده طرف معامله به لحاظ ارزش در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری نیز عبارتند از چین، امارات، کره‌جنوبی، ترکیه و آلمان. بر این اساس کره‌جنوبی که پیش از این در رتبه چهارم قرار گرفته بود، در آمار جدید در رتبه سوم قرار گرفته است.  در مدت زمان مذکور سه میلیون و ۸۰۹ هزار تن کالای چینی به ارزش ۱۰ میلیارد و ۲۲۹ میلیون دلار به ایران وارد شده که نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته به لحاظ وزنی رشد بیش از پنج درصد و به لحاظ ارزشی رشد بیش از ۲۱ درصد را ثبت کرده است. 
 
همچنین چهار میلیون و ۹۷۸ هزار تن کالای اماراتی به ارزش هفت میلیارد و ۷۸۷ میلیون دلار در کارنامه واردات از این کشور ثبت شده که نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته به لحاظ وزنی رشد بیش از ۱۸ درصد و به لحاظ ارزشی رشد حدود ۴۲ درصد را ثبت کرده است. کره‌جنوبی با واردات یک میلیون و ۲۱۵ هزار تن کالا به ارزش دو میلیارد و ۹۷۴ میلیون دلار در رتبه سوم قرار دارد و واردات این کشور نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته رشد وزنی نزدیک به یک درصد و رشد ارزشی نزدیک به ۶ درصد را تجربه کرده است.
 
یک میلیون و ۵۴۲ هزار تن کالای ترکیه‌ای به ارزش دو میلیارد و ۶۰۵ میلیون دلار نیز حاصل واردات از این کشور همجوار است که نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته، حدود ۱۶ درصد به لحاظ وزنی و بیش از ۱۸ درصد به لحاظ ارزشی رشد داشته است. تنها کشور اروپایی که در ردیف عمده‌ترین واردکنندگان به ایران قرار دارد آلمان است که در مدت زمان مورد بررسی ۷۱۴ هزار تن کالا به ارزش دو میلیارد و ۳۴۷ میلیون دلار را به ایران وارد کرده است. واردات از این کشور در ۱۰ ماه منتهی به دی سال‌جاری نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته به لحاظ وزنی افت بیش از ۱۵ درصدی و به لحاظ ارزشی رشد بیش از ۱۹ درصدی را تجربه کرده است. متوسط قیمتی هر تن کالای وارداتی نیز یک هزار و ۴۰۴ دلار بوده که نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته بیش از ۱۰ درصد در ارزش دلاری افزایش داشته است.
 
- نوسانات نرخ ارز فعالان اقتصادی را بلاتکلیف کرده است
 
فرهیختگان به بررسی افزایش نرخ ارز پرداخته است: ثبات در قیمت ارز به معنای عدم وجود نوسان در آن خواسته جدی فعالان اقتصادی از دولت است؛ موضوعی که باعث شده صاحب‌نظران اقتصادی در راستای ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضای بازار و برای کاهش نرخ ارز در شرایط فعلی، دولت را به تزریق ارز در این بازار تشویق کنند. اگرچه در این بین برخی اعتقاد دارند که افزایش نرخ ارز در هفته‌های اخیر تا حدود زیادی تعمدی و خواسته خود دولت است. در همین رابطه «فرهیختگان» با آلبرت بغزیان، استاد اقتصاد دانشگاه تهران و عضو تجدیدنظر شورای رقابت به گفت‌وگو پرداخته است. بغزیان می‌گوید: افزایش نرخ ارز در حال حاضر سمی برای اقتصاد کشور است. ممکن است در زمانی که اقتصاد ثبات پیدا کرده است، سیاست تک‌نرخی کردن یا آزاد کردن نرخ ارز مناسب باشد، اما در حال حاضر مدیریت ارزی باید نرخ ارز را مدیریت کند و شناور مدیریت‌شده را در دستور کار قرار دهد. نه اینکه این نرخ را آزاد کند، چراکه این مساله برای دولت هزینه دارد.
 
علت افزایش نرخ ارز در واقع به دو دلیل عمده بازمی‌گردد؛ یکی اینکه تقاضا برای ارز بالا رفته که این موضوع باعث شده نرخ ارز نیز افزایش پیدا کند؛ یعنی افرادی وارد بازار شده‌اند و با پول، تقاضای ارز کرده‌اند. اما اینکه معاون ارزی بانک مرکزی اعلام کرده این افزایش به خاطر این بوده که یکسری افراد پول‌های خود را از موسسات مالی و اعتباری خارج کرده‌اند و سپرده‌هایشان را به دلار تبدیل کرده‌اند و این مساله باعث افزایش نرخ ارز شده است را قبول ندارم و آن را بعید می‌دانم. مگر ما می‌توانیم با یک کاسه ماست کل خلیج‌فارس را تبدیل به دوغ کنیم؟ واقعا این دلیل قانع‌کننده نیست، اگر بحث افزایش تقاضا برای این است که مناسبت‌هایی نظیر کریسمس، آخر سال، عید نوروز، تعطیلات اربعین و... بوده که خبری از این مسائل در این چند روز اخیر نبوده است، بنابراین دلیلی که ما می‌بینیم این است که تقاضایی افزایش نداشته است.
 
کسی که باعث شروع این ماجرا شده، طرف عرضه بوده و چون عرضه کاهش یافته، نرخ ارز بالا رفته است.  حالا باید ببینیم که چرا عرضه کم شده و آیا واقعا این عرضه کم شده است؟ این را باید از بانک مرکزی سوال کنیم. مساله‌ای که من به‌عنوان کسی که بیرون از بانک مرکزی است، استنباط می‌کنم این است که بانک مرکزی اعلام می‌کند ما با امارات مشکلاتی در انتقال ارز پیدا کرده‌ایم. از طرفی پتروشیمی‌ها نیز یکسری مشکلات را ایجاد کرده و ارز را تزریق نکرده‌اند. دیگر اینکه خود بانک مرکزی آمده و ارز صرافی‌ها را قطع کرده و یک هفته است به صرافی‌ها ارز نداده است. خب همه این مسائل به معنای کاهش عرضه است، لذا این سناریو یعنی کاهش عرضه درست است نه موضوع افزایش تقاضا.
 
چون عرضه کم شده و نرخ ارز بالا رفته است، باید عکس این قضیه عمل کرد نه اینکه بگوییم مردم دلار نخرند تا نرخ ارز پایین بیاید، بلکه به مردم بگوییم ما داریم دلار تزریق می‌کنیم، پس با این نرخ دلار نخرید. اگر می‌خواهید دلار بخرید، ما به‌زودی نرخ‌های پایین‌تر را اعلام می‌کنیم، بنابراین باید به صرافی‌ها ارز داده شود که من فکر می‌کنم در حال حاضر این کار در حال انجام شدن است.
 
 به اندازه کافی نه‌تنها عرضه نشده، بلکه ارز با نرخ بالاتری هم به صرافی‌ها داده شده است. اگر قرار است وعده بدهند که قیمت کاهش پیدا می‌کند، باید هر روز نرخ پایین‌تری را به صرافی‌ها بدهیم که باز این کار می‌تواند سناریوی منطقی‌تری باشد، پس هرچه که هست خواست بانک مرکزی است و نه خواست یک عده که برای خرید کردن وارد بازار می‌شوند و درنهایت می‌خواهند چند میلیون دلار از خیابان جمهوری یا صرافی‌ها تهیه کنند. پیش‌بینی من این است که نرخ ارز به سیاست بانک مرکزی و اینکه آیا بانک مرکزی می‌خواهد نرخ را کاهش دهد یا می‌خواهد در یک پله بالاتر نسبت به قبل قرار بدهد، بستگی دارد.
 
ما همیشه شاهد این مساله بودیم که وقتی درآمدهای ارزی کم شده، نرخ ارز بالا رفته است، چون با کاهش درآمدهای ارزی ما تزریق ارز را کم کرده‌ایم. از طرفی مردم هم به هر حال خبردار می‌شوند که درآمد ارزی کشور کم شده است، ولی وقتی درآمدهای نفتی و درآمد ارزی بالا می‌رود، این برعکس عمل نمی‌کند؛ یعنی این موضوع باعث نمی‌شود نرخ ارز پایین بیاید، این موضوع به سیاست‌های بانک مرکزی که آیا می‌خواهد ارز بیشتری را تزریق کند یا نه، بستگی دارد؛ یعنی بانک مرکزی چقدر خواهان چنین تغییری است.
 
به نظر من این مساله عامدانه است. این عمدی بودن را هم بانک مرکزی شروع کرده است؛ یعنی تزریق را قطع کرده و هیچ‌گونه نظارتی بر بازار برای جلوگیری از این نوسانات ندارد. این مساله فعالان اقتصادی را بلاتکلیف کرده است که آیا سراغ تولید برویم یا با زد و بند، مواد اولیه را زودتر وارد کنیم؟ این مسائل یعنی مردم را کاسب کردن و آنها را از بانک و بورس و... فراری دادن، به‌طوری‌که فرد ظرف مدت یک هفته می‌تواند سود کند. خب در این شرایط چرا باید دنبال تولید، کارگر، مسائل فروش، بازاریابی و... برود، بنابراین تا حد امکان نرخ ارز نباید نوسان داشته باشد. نمی‌گویم ارزان شود. اصلا بشود پنج هزار تومان، ولی همان جا روی همان قیمت بایستد، نه اینکه ما هر روز یک تلاطمی ایجاد کنیم و مردم همان سرمایه‌های اندک ریالی‌شان را هم که می‌خواستند خانه و ماشین بخرند و زندگی کنند، به دلار تبدیل کنند و آنجا بگذارند و نگران بالا و پایین شدن قیمت دلار باشند.
 
نه‌تنها رئیس فعلی بانک مرکزی بلکه رئیس و روسای گذشته این بانک هم این حرف را می‌زدند؛ یعنی تا اتفاقی می‌افتاد، اول ارز کاملا بالا می‌رفت تا به آستانه تحمل می‌رسید و همه چیز در تابلوها صفر- صفر می‌شد و دلار و فروش آن در دامنه ریسک قرار می‌گرفت. تازه اینجا بانک مرکزی دخالت می‌کند و می‌گوید شما ارز نخرید چون من می‌خواهم آن را کاهش بدهم. خب این سیاست غلطی است که شما وقتی ارز 50 تومان یا 70 تومان بالا رفت، دخالت نمی‌کنید، اما وقتی 400 تومان بالا رفت، وارد شده و می‌گویید مردم وارد بازار ارز نشوند. این مساله را باید همان موقع اعلام کنند و درست زمانی که می‌بینند روند افزایش نرخ ارز در حال طی کردن یک روند صعودی است، جلوی آن را بگیرند. اینها اگر دلسوز مملکت و دلسوز تولیدکنندگانی که مواد اولیه‌شان وارداتی است هستند، باید به موقع عمل کنند، اما این کار را نمی‌کنند و می‌گذارند نرخ ارز به آستانه تحمل برسد و بعد دخالت کرده و می‌گویند نرخ را کاهش می‌دهیم. آن وقت هم درنهایت قیمت دلار نسبت به قبل 200 تومان بالاتر رفته است.
 
ابزار کنترل بازار ارز همین تزریق ارز است. مساله دیگر هماهنگی با وزارت صمت و اقتصاد به‌منظور کنترل مرزها و جلوگیری از قاچاق کالاست که بالاخره در این زمینه حدود 20 تا 22 میلیارد دلار جابه‌جا می‌شود. خب همه اینها تقاضای ارز ایجاد می‌کند، ولی همین هم اگر انجام شود، بقیه مسائل به خودی خود درست می‌شود و نیازی نیست کسی روشی را ابداع کند که نه در دنیا انجام گرفته و نه اصلا امتحانش را پس داده است.
 
 این افزایش نرخ ارز یک محصول فرعی بوده و افزایش درآمد ریالی دولت است و معمولا در زمان پرداخت یارانه‌ها این تداعی می‌شود که هدف دولت از افزایش نرخ ارز، پرداخت یارانه‌ها است، بنابراین برای تامین یارانه باید همیشه دنبال این ابزار برود و ما باید هر ماه شاهد این موضوع باشیم که خب طبیعتا من این موضوع را که دولت برای تامین یارانه‌ها این اقدام را انجام دهد، منطقی نمی‌دانم، زیرا دولت برای این مساله باید هزینه‌هایی بپردازد که اگر چاپ پول انجام دهد، بهتر از این است که از طریق مردم و بازار ارز به دنبال تامین کسری خود باشد، چون در این حالت هزینه مبارزه با تورم و هزینه کاهش نرخ ارز هم وجود دارد. از طرف دیگر، مردم نسبت به پاسخگویی و اعتمادی که به کفایت و توانایی بانک مرکزی در مدیریت ارزی کشور داشته‌اند، شک می‌کنند و این مساله هزینه‌اش بالاتر از درآمدی است که برای دولت دارد. در صورتی که اگر دولت پول چاپ کند، بهتر از این قضیه است که بخواهد با نرخ ارز بازی کند، چون افزایش نرخ ارز مسلما عرضه و سطح تمام‌شده را تحت تاثیر قرار داده و ایجاد تورم را به همراه خواهد داشت.
 
* شهروند
 
- جایگاه‌داران سوخت، سوپرمارکت‌ها و برخی از فعالان بازار   تنها پول نقد می‌پذیرند
 
روزنامه دولتی شهروند از مشکل جدید برای مردم خبر داده است:   «پول نقد همراه داشته باشید، دیگر کارت نمی‌کشیم.» بسیاری از جایگاه‌داران سوخت، سوپرمارکت‌ها و سایر اصناف حالا برای مشتریان‌شان اطلاعیه‌هایی نصب کرده‌اند مبنی بر این‌که پول نقد همراه داشته باشند. چند وقتی است بانک مرکزی بی‌سروصدا تصمیم گرفته است وجوه پرداختی با دستگاه‌های کارتخوان را ٢٤ ساعت بعد به حساب فروشندگان واریز کند و همین مسأله اعتراض‌های زیادی را به دنبال داشته است؛ در این میان جایگاه‌داران سوخت بیشتر از همه عصبانی به نظر می‌رسند. آنها باید ظرف ٤٨ ساعت پول فروش فرآورده‌های نفتی را با شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی تسویه کنند و همین نگهداری ٢٤ ساعته پول برای آنها دردسر ایجاد کرده است.
 
با این وجود بیژن حاج محمدرضا، رئیس اتحادیه جایگاه‌داران به «شهروند» می‌گوید: جایگاه‌داران تنها با بانک ملت و کیف‌پول آن مشکل دارند و با دستگاه‌های کارتخوان‌های بانک‌های دیگر مشکلی نداریم. با این حال جایگاه‌داران این مشکل را مربوط به تصمیم جدید بانک مرکزی هم می‌دانند. علی فاضلی، رئیس اتاق اصناف هم به «شهروند» اعلام کرده برخی از سوپر مارکت‌داران هم از فروش جنس با دستگاه‌های pos خودداری می‌کنند. هر چند که علی فاضلی معتقد است تأخیر ٢٤ ساعته در واریز وجه به حساب واحدهای صنفی مشکل ایجاد نمی‌کند، می‌گوید: باید بانک مرکزی به صورت شفاف اعلام کند که هدف از ابلاغ این دستورالعمل چیست.  وجه دیگر این ماجرا پرسشی است که فعالان بازار و کارشناسان مطرح می‌کنند؛ در این ٢٤ ساعت حجم عظیم پول‌های در گردش بازار کجا نگهداری می‌شود و برای آن دقیقا چه اتفاقی رخ می‌دهد؟
 
پول‌های مه‌آلود در سیکل ۲۴ ساعته
 
اجرایی‌شدن دستورالعمل بانک مرکزی برای افزایش زمان تسویه تراکنش‌های شاپرک با وجود این‌که کاملا از سوی این بانک مورد تأیید بوده و بهانه آن را ممانعت انتقالات مشکوک به کلاهبرداری و پولشویی اعلام کرده است، ولی در مقابل کاربران شبکه بانکی و البته کارشناسان با این جریان چندان موافق نبوده و معتقدند که موجب‌ ماندن پول در فضایی مه‌آلود و مبهم شده و برخی کسب‌وکارها را با مشکل مواجه می‌کند. چند روزی بود که برخی مشاغل متوجه شده بودند تسویه مبالغ دریافتی آنها از طریق کارت‌های بانکی با تأخیر بیشتری نسبت به روال قبلی انجام می‌شود. این موضوع که با ابهاماتی مواجه بود و گمانه‌هایی در مورد افزایش زمان تسویه وجود داشت، درنهایت با اعلام رسمی بانک مرکزی که در این مورد سکوت کرده بود، همراه و مشخص شد. این بانک طی بخشنامه‌ای مقررات مبادلات پولی را در بخش‌هایی تغییر داده بود که در اهم آن زمان تسویه تراکنش‌های شاپرک (شبکه پرداخت الکترونیک) قرار داشت. طبق مقررات جدید در حالی پیش از این تسویه تراکنش شاپرک حدود شش تا هفت ساعت یک‌بار انجام می‌شد که به ۲۴ ساعت افزایش یافت؛ به عبارتی وقتی مشتری برای خرید خود در دستگاه pos کارت می‌کشد، ۲۴ ساعت بعد وارد حساب فروشنده خواهد شد. در عین ‌حال که با مقررات جدید زمان انتقال مبالغ جابه‌جا شده از طریق سامانه‌های «ساتنا» و «پایا» که مبالغ بالا با آنها جابه‌جا می‌شود، نیز به یک‌بار در روز تغییر کرد.
 
ما پولمان را بلافاصله لازم داریم نه ۲۴ ساعت بعد
 
به دنبال این دستورالعمل برخی کسب‌وکارها و مشاغل اعتراض‌هایی را مطرح کردند چراکه دریافت وجوه آنها با کندی مواجه شد؛ در حالی ‌که شرایط کاری آنها به گونه‌ای است که باید در فاصله‌ای کوتاه به منابع نقد خود دسترسی داشته باشند. یکی از معترضان به روش جدید تسویه تراکنش‌های شاپرک، جایگاه‌داران سوخت هستند که عنوان می‌کنند باید برای خرید سوخت وجوه آنها در دسترس بوده و بتوانند در هنگام تمام شدن بنزین و گازوییل خرید را فوری انجام دهند و برای این کار باید مطمئن شوند چه مقدار منابع در حساب موجود است تا براساس آن خرید کنند.
 
این در حالی است که با افزایش زمان تسویه و دیر آمدن پول به حساب با مشکل مواجه شده و نمی‌توانند به موقع خرید انجام دهند.  البته آنها پیش از این هم حتی زمانی که تراکنش‌ها چند ساعته انجام می‌شد، نسبت به این موضوع معترض بوده و خواسته بودند تا زمان تسویه و همچنین پیامک‌های ارسالی برای اعلام موجودی کاهش یابد. البته بیژن حاج محمدرضا، رئیس اتحادیه جایگاه‌داران سوخت این اعتراضات را رد کرده و به «شهروند» می‌گوید: جایگاه‌داران از کیف پول بانک ملت که برای خرید فرآورده‌های نفتی تعبیه شده است، استفاده نمی‌کنند. آن‌گونه که این فعال گفته است تسویه بانک ملت با جایگاه‌داران سوخت هیچ روال مشخصی ندارد و بعضا بیش از یک هفته هم طول می‌کشد؛ در حالی ‌که جایگاه‌داران باید پول فرآورده دریافتی را ظرف ٤٨ ساعت با شرکت پخش و پالایش تسویه کنند؛ همین مسأله بشدت برای جایگاه‌داران مشکل‌ساز شده است. 
 
این گفته‌ها در شرایطی مطرح شده که اطلاعیه پخش و پالایش نشان می‌دهد که اخبار شنیده‌شده چندان هم بیراه نیست. مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی دیروز تأکید کرد: مردم همچنان می‌توانند از دستگاه‌های کارتخوان برای پرداخت پول سوخت در جایگاه‌ها استفاده کنند. به گفته محمدرضا موسوی‌خواه در گذشته هر پولی که از طریق این سامانه پرداخت می‌شد، ظرف مدت دو تا سه ساعت در دسترس صاحب حساب قرار می‌گرفت، اما اکنون با تغییراتی که انجام شده، صاحب حساب حدود ۲۴ ساعت بعد به پول خود دسترسی خواهد داشت که این موضوع با توجه به لزوم خرید فرآورده سوختی، برای جایگاه‌داران مشکلاتی ایجاد کرده است. این مقام مسئول با تأکید بر این‌که نباید هیچ وقفه‎ای در روند خدمات و سوختگیری در جایگاه‌ها ایجاد شود، تصریح کرد: جایگاه‌داران همانند گذشته به دریافت پول سوخت از طریق دستگاه‌های کارتخوان از سوی مشتریان موظف هستند.
 
مخالفت کسبه با دستورالعمل جدید بانک مرکزی
 
همچنین برخی کسبه دیگر که خرید و فروش انجام می‌دهند می‌گویند که ما باید پولمان در دسترس باشد و بدانیم چه زمانی وارد حساب ما شده و چقدر موجودی داریم؛ چون باید برای پرداخت‌شدن مبالغ چک‌های صادره حساب ما مکفی باشد، در حالی ‌که با این شرایط ممکن است چک ما به بانک برود ولی چون پول هنوز ۲۴ ساعت خود را طی نکرده و در حساب ننشسته حتی ممکن است چک‌های ما برگشت بخورد؛ اما به‌ هر حال برای برخی مشاغل خرد این موضوع چندان قابل توجه نبود که زمان تسویه پول آنها افزایش یافته باشد. برخی هم این را مطرح می‌کنند که ما از ساتنا برای جابه‌جایی مبالغ بالا و کاربرد فوری  استفاده می‌کنیم؛ مثلا جایی ۵۰‌میلیون فورا لازم است که جابه‌جا شود در این حالت باید چه کنیم؟ مبادلات کند شده و امور مالی به تأخیر می‌افتد. با وجود این علی فاضلی، رئیس اتاق اصناف معتقد است که تأخیر ٢٤ ساعته در واریز وجه هیچ مشکلی برای اصناف ایجاد نمی‌کند؛ به شرط این‌که بانک مرکزی به صورت شفاف توضیح دهد که تکلیف این پول در مدت ٢٤ ساعته که طول می‌کشد به حساب واحدهای صنفی واریز شود، چیست. آن‌گونه که این فعال صنفی اعلام کرده دیروز قرار بوده جلسه‌ای مشترک میان اصناف و مسئولان بانک مرکزی در این رابطه صورت گیرد.
 

جهت اطلاع از آخرین اخبار و تخفیفات در خبرنامه ما عضو شوید.

جهت اطلاع از آخرین اخبار و تخفیفات در خبرنامه ما عضو شوید.